مفتاح الظفر
و این آله مرکب از فنر زاویه نمائی است از فولاد - بر انتهای ساق ب قوسی ن از آهن نصب است که از سوراخی بر انتهای ساق آ میگذرد و باین ساق آ نیز قوس م نصب است که به همانهج از ساق ب میگذرد - بر منتهای دیگر قوس م قلابی نصب کرده‌اند و بر منتهای دیگر قوس ن حلقه = و بر قوس ن پیمانه ساخته‌اند که از آن پیمانه اوزان مختلفه تا بحد معینی ظاهر میشود - و طریقه ساختن آن پیمانه حسب مندرجه ذیل است-
این آله را بحلقه بالائی بسقف خانه می‌آویزند و اوزان یک و دو و سه و چهار و غیره رطل را بقلاب زیرین آویزان میکنند - ساق ب که با قوس ن محکم گرده شده است، بجای خود خواهد ماند ولی ساق آ بسبب ثقل اوزان مختلفه که بقلاب قوس م آویخته شده‌اند فرود خواهد آمد این بار را کم کم زیاده میکنند و بر قوس ن خطی نشان میکنند که از ان خط وزن یک و دو و سه و غیره رطل ظاهر میشود - لیکم در این کار احتیاط مزید ضروری است.
شکل (۹)
تا از حد شکست فنر تجاوز کرده نشود،هرگاه بخواهیم این آله را برای پیمودن قوتها استعمال کنیم - یعنی تخمین کنیم مثلا قوهچون قوای را یکبار بذریعه اوزان تخمین و اندازه کردیم پس شدت آنها را بذریعه خطوط نیز ظاهر میتوان کرد که در سمت عملشان ممتداند - بیدن غرض برین خط سمت عمل از نقطه عمل طولی را نشان کنند که تعداد ارطال قوه از آحاد طول ظاهر شود - مثلا در شکل (۷) قوه کشیدن بار پانزده رطل است و خط آ ب را از نقطه آ پانزده آحاد طول گرفته‌ایم - پس کار اسب را در کشیدن این بار بخط آ ل ظاهر نموده‌ایم که هم سمت عمل را مینماید و هم شدت قوه را ظاهر میسازد - (باقیدارو)
(جیالوجی - علم الارض)
