این برگ نمونه‌خوانی نشده است.
نمره هفتم
مفتاح الظفر
۱۱۵
ارتیزی عمیق دیده شده است دوم چشمه‌های آب گرم بسیاری از چشمه‌های آب گرم که در مقامات مختلفه بر سطح زمین دیده شده است بدو قسم منقسم است. آبنهائیکه از زمین براکینی می‌آیند و آبهائیکه از زمین براکینی نیستند. قسم ثانی در جائی دیده میشوند که در کوهها خطا یا شکستی واقع شده باشد خصوصا وقتیکه آن خطا در طبقه عمیقی واقع باشد و بهمین سبب احتمال کلی میرود که آب گرم مذکور ازین شکافها که آنرا خطاX نام نهعاده‌ایم از عمق زیاد ببالا می‌آید و حرارت آل مذکور بسبب همان عمق است.
سوم سنگهای ناری، تعداد و کثیر مخرجهای براکین یعنی کوههای آتش‌فشان که بر صفحه ارض پراکنده است و مواد مذاب ححجری که در مقدار کثیر از انها خارج میشود ازین خبرمیدهد که مرکز و منبع حرارت شدیدی همه جا در زیر سطح زمین موجود است ولی لاوا یعنی مواد مذاب حجری (که ما او را مهل خواهیم گفت) که از براکین موجوده خارج میشود جزو محقری از حجار ناریست که در قشر ارض همه جاوید میشوند و یقین است که اینها همه از اندرون ارض خارج شده‌اند.
چهارم ثقل اضافی کره ارض، ثقل اضافی شی وزن اوست بمقابله آب خالص که بدرجه (۶۰) از مقیسا الحراره فهرنهائیت باشد. ثقل اضافی کره ارض را بچندینطرق مختلفه دریافت نموده‌اند و نتیجه‌اش بین پنج و شش و نیم است. ازین قرار باطمینان تمام میتوان گفت که کره ارض وزنا پنج یا شش برابر کره‌ایست که از آب خالص باشد. ثقل اضافی اکثر احجار بین دو نیم و سه است و کره ارض کو یا در سنگینی دوچندان این حجاریست که ابر سطح آن مشاهده میکنیم یعنی اگر کره ارض تماما از همین قسم احجار مرکب میبود و ضغط و عصری هم بر آنها وارد نشده بود نصف وزن حالیه‌اش میبود. ما میدانمی که از تاثیر قوه جاذبه زمین همین مواد بهمین درجه حرارت در طبقات اندرونی کره خیلی کثیف‌تر ازین خواهند بود که حالا بر سطحش مشاهده میشوند. پروفسر لئلی بیان کرده است که هوای جوی در عمق سی و چهار میل بکثافت و سنگینی آب خواهد شد و آب در عمق سیصد و شصت و دو میل هموزن زییق خواهد گردید. اینهم بیان کرده شده است که فولاد قریب بمرکز زمین بحدی منضغط خواهد شد که ربع جثه و حجم حالیه‌اش را خواهد داشت و بسیاری از احجار به ثمن جثه خود منضعظ خواهند شد. علمای هیئت میگویند که وسط کره ارض مجوف و خالی نیست بلکه هر قدر بمرکز قریب‌تر رسیم، کثافت اشیاء بیشتر میشود. ازین محففا ظاهر است که ثقل اضافی او دوچندان ثقل اضافی احجاریست که بر سطحش واقعند الا آنکه فرض کنیم که قوه منبطه اندرون کره موجود است که قابل بر دفع قوه منقبضه
X خطا یا شکست اصطلاحی مقرر کرده‌ایم برای مواقعی در کوهها یا طبقات زمین چنانکه گویا حصه‌ای از آن شکسته و پایین‌تر سریده است یا از حد خود بالاتر رفته است بیان این ذر موقع خود درین کتاب بیاید.
