برگه:Meftah ol zafar-02-08.pdf/۲

نمره هشتم

مفتاح الظفر

۱۱۴

---

که در شکل هشتم نموده شده است شکل (۸)

و این آله مرکب از فنر زاویه نمائی است از فولاد - بر انتهای ساق ب قوسی ن از آهن نصب است که از سوراخی بر انتهای ساق آ میگذرد و باین ساق آ نیز قوس م نصب است که به همانهج از ساق ب میگذرد - بر منتهای دیگر قوس م قلابی نصب کرده‌اند و بر منتهای دیگر قوس ن حلقه = و بر قوس ن پیمانه ساخته‌اند که از آن پیمانه اوزان مختلفه تا بحد معینی ظاهر میشود - و طریقه ساختن آن پیمانه حسب مندرجه ذیل است-

این آله را بحلقه بالائی بسقف خانه می‌آویزند و اوزان یک و دو و سه و چهار و غیره رطل را بقلاب زیرین آویزان میکنند - ساق ب که با قوس ن محکم گرده شده است، بجای خود خواهد ماند ولی ساق آ بسبب ثقل اوزان مختلفه که بقلاب قوس م آویخته شده‌اند فرود خواهد آمد این بار را کم کم زیاده می‌کنند و بر قوس ن خطی نشان میکنند که از ان خط وزن یک و دو و سه و غیره رطل ظاهر می‌شود - لیکم در این کار احتیاط مزید ضروری است.

شکل (۹)

تا از حد شکست فنر تجاوز کرده نشود،‌هرگاه بخواهیم این آله را برای پیمودن قوتها استعمال کنیم - یعنی تخمین کنیم مثلا قوه

را که برای کشیدن باری ضروریست چنانکه در شکل (۹) نموده شده است - قلاب ملحقه قوس م را بآن بار وصل میکنیم و حلقه ملحقه قوس ن را بدست گرفته میکشیم تا وقتیکه آن بار حرکت کند - اگر حالا بر تقاطع قوس ن و ساق آ نظر کنیم مقدار وزن بر آن ظاهر خواهد شد که چند رطل برای کشیدن آن بار در بایست بود.

چون قوای را یکبار بذریعه اوزان تخمین و اندازه کردیم پس شدت آنها را بذریعه خطوط نیز ظاهر میتوان کرد که در سمت عملشان ممتداند - بیدن غرض برین خط سمت عمل از نقطه عمل طولی را نشان کنند که تعداد ارطال قوه از آحاد طول ظاهر شود - مثلا در شکل (۷) قوه کشیدن بار پانزده رطل است و خط آ ب را از نقطه آ پانزده آحاد طول گرفته‌ایم - پس کار اسب را در کشیدن این بار بخط آ ل ظاهر نموده‌ایم که هم سمت عمل را مینماید و هم شدت قوه را ظاهر میسازد - (باقیدارو)

(جیالوجی - علم الارض)

در چاههای بسیار عمیق نیز دیده شده است که حرارت آب با تحقیقات مسبوق الذکر مطابقت دارد - قریب شهر پاریس چاه عمیقی کندند که عمقش هزار و هشتصد فت است بغرض اینکه آبیکه برآید همیشه بیکدرجه معین مخصوصی گرم باشد و آبیکه بر آمد هشتاد و دو درجه (۸۲) گرم بود و این بقدر (۲۲) بیست و دو درجه از اوسط حرارت سطح زمین تحت پاریس بیشتر است. اینقسم نتایج همیشه در چاههای