برگه:Kayhan13220361.pdf/۱

صاحب امتیاز دکتر مصطفی مصباح زاده

مدیر عبدالرحمن فرامرزی

سال دوم - شماره ۳۶۱

عصر ۱شنبه ۶ آذر ماه ۱۳۲۲

تک‌شماره یکریال و نیم

پس از یکسال

مدت یکسال از فوت مرحوم فروغی (ذکاء الملک) گذشت و دیروز مراسم یادبود نخستین سال فوت او منعقد گردید.

هنگامی که بزرگان بدرود حیات میگویند. خصوصا بزرگانی که سالیان دراز در کشور خود زندگی علمی و اجتماعی و سیاسی داشته‌اند و رسیدگی به نتیجه اعمال و اقداماتشان بزودی ممکن نبوده است بازماندگان میگویند باید چندی بگذرد تا جریان حوادث روزگار به پیدایش حقایق کمک کند و تاریخ رای و حکم قطعی خود را بگوید تا بتوان بدرستی درباره آن مرد داوری کرد.

سیزده چهارده ماه قبل، هنگامی که فروغی هنوز در قید حیات بود درباره‌ی او سخنان مختلف گفته میشد، عده‌ای طرفدار او بودند و گذشته از ستایش مراتب فضلی او بدرستی و متانت سیاست او نیز رأی میدادند و معتقد بودند که آن مرد بهترین روش را پیش گرفته و قدمی جز بصلاح کشور بر نداشته است. بعضی دیگر برعکس با اذعان بمقامات فضلی او سیاست او را نمی‌پسندیدند و عقیده داشتند در بسیاری موارد خطا کرده و بزیان کشور کار کرده است. یکعده‌ی انگشت شمار دیگر که حقیقة باید نام بی انصاف بر روی آنان گذاشت منکر همه چیز بودند و فروغی را بصورت یک مرد دانشمند نیز قبول نداشتند. و نیز یکسال پیش هنگامی که نتیجه‌ی اجل دفتر زندگی این مرد را برچید و خاوه ناخواه فرمان طبیعت زبان مغرضین و بد گویان خاموش شد باز هم عده‌ای پیدا شدند که به سیاست و روش زمامداری و اقدامات سیاسی و اجتماعی او با نظر بد بینی نگریستند ولی دوراندیشان در مقام دفاع گفتند باید یک چند بگذرد تا قضاوت تاریخ معین گردد.

شاید هیچکس تصور نمیکرد باین زودی و در ظرف مدت یکسال جریان اوضاع و حوادث بصورتی در آید که حتی بد گویان نیز ناگزیر از اعتراف باین حقیقت شوند که فروغی مردی خدمت گزار و مطلع و عاقبت اندیش بوده و در طریق سیاسی خوب قدم برداشته و کاری کرده که کاملا بنفع کشور بوده است

البته مرحوم فروغی به کشور خدمات بسیار از هر جهة کرده است ولی هرگونه خدمت دیگر که انجام یافته باشد در مقابل اقدامات بموقع و صحیح دولت فروغی در مورد سیاست خارجی-هرچند مهم باشد نمودی ندارد

عملی که بعدها انجام یافت و کشور و دولت احساس کردند که باید ایران وارد جنگ شود و به محور اعلان جنگ دهد جزو عقاید و نظریات و پیش بینی‌های مرحوم فروغی بود. دفاعی که او از پیمان ما متفقین میکرد و بخوبی نشان میداد که این مرد کاملا آگاه به اوضاع جهان و عاقبت جریان حوادث و صلاح کشور و اهل کشور است و عقیده و ایمان قطعی به لزوم انعقاد این پیمان و همکاری نزدیک و صمیمانهٔ ما با متفقین دارد.

ما با اطلاعی که از سابق در بارهٔ فضائل اخلاقی و علمی و احساسات میهن پرستی و خدمتگذاری و صواب رای مرحوم فروغی داشتیم و با مشاهدهٔ نتایجی که جریان حوادث ببار آورد و ارزش خدمات اورا معلوم ساخت معتقدیم که مرحوم فروغی یکی از رجال برجسته کشور ماست و نام او در صفحات تاریخ قرنها زنده خواهد ماند.

کشور ما امروز امید و اطمینان دارد که پس از ختم جنگ کنونی بهرهٔ وافی بدست خواهد آورد و در ردیف ملل خوشبخت و ثروتمند و بزرگ جهان قرار خواهد گرفت. متفقین ما مکرر امیدهای آیندهٔ ما را تامین کرده‌اند و درین میان شبهه‌ای نیست که فوائدی که کشور ما از این راه حاصل خواهد داشت نتیجه مستقیم روش پسندیدهٔ فروغی است و بنابراین گزاف نیست اگر بگوئیم تاریخ ایران و تاریخ جنگ کنونی نام فروغی را همیشگی نگاه خواهد داشت.

بیانات آقای ساعد وزیر امور خارجه

در مجلس یادبود مرحوم فروغی

قبل از بیان مطالب از آقایان و ذوات محترمی که دعوت بنده را اجابت و با قبول زحمت در این مجلس حضور بهمرسانیده‌اند اظهار امتنان نموده سپاس گذاری میکنم.

این اجتماع ب