مفتاح الظفر/شماره ۸
سال دوم شمارهٔ ۸ - ۲۲ نوامبر ۱۸۹۸م - ۷ رجب ۱۳۱۶ق
اخبار و مقالات
(نمره هشتم)
بسرپرستی مدیر محترم حبل‌المتین، آقای مویدالاسلام
(مدیر اداره میرزا سید حسن کاشانی)
محل اداره کلکته فوجداری بالاخانه شیشه کلی ۲۵
یکم و هشتم و پانزدهم و بیست و دوم هر ماه طبع و تزیع میشود.
بیست و دوم نوامبر ماه انگلیسی سنه ۱۸۹۸ م
مطابق هفتم شهر رجب المرجب سنه ۱۳۱۶ هـسال دوم
بنام خسرو گیتی (مظفرالدین) شاه
۱۳۱۵
مفتاح الظفر
۱۸۹۸
سنه هزار و هشتصد و نود و هفت م
(صفحه صد و سیزدهم)
اداره خریدار کم از ششماهرا قبول نخواهد کرد
(شرح بدل ابونه سالیانه)
هندوستان و برمه و خلیج فارس - ده (۱۰) روپیه
ممالک محروسه ایران و افغانستان - سی و پنج (۳۵) قران
چین و ژاپون و روسیه و اروپا - بیست و پنج (۲۵) فرانک
ممالک عثمانی از عراق و مصر و غیره - ۵ مجیدیاین روزنامه ملی کلیه، بحثش فقط علمیست، نسخه هر یک مقاله سیاسی و بعضی اخبارات مفیده از صنایع بدیعه و غیره مذاکره خواهد شد، مقالات علمیه و مضامین حکمیه بنام نویسنده طبع و نشر خواهد گردید
(فلسفه طبیعی)
(۲۲) طبایع متمیزه قوا - در هر قوتی سه چیز را باید مشخص کرد اول مقام یا نقطه استعمال قوت - دوم سمت عمل قوت سوم شدت قوة - مقام استعمال قوه آن نقطه است که بر آن نقطه قوه عمل میکند - مثلا در شکل (۷) ریسمانی بکشتی بر نقطه آ بسته شده است - پس این نقطه را مقام یا نقطه استعمال قوه خواهند گفت. سمت عمل آن قوه خط مستقیمی است که نقطه استعمال در آن سمت عمل میکند. در شکل (۷) ریسمان آب سمت عمل اینقوه را ظاهر میسازد.
(شکل ۷)
شدت قوه آن قدرت یا مقداری است که متناسب معیار معینی قرار داده شده است. از همین شکل (۷) ظاهر است(۲۳) تخمین قوه - دینمو میتر - قوه را که محرکی از راندن یا کشیدن جسمی بوجود می‌آورد آنقوه را بذریعه تعداد ارطان تخمین میتوان کرد که قابل اظهار همانقدر راندن با کشیدن باشد. مثلا میگوئیم که فلان قوه (۴۰) یا (۵۰) رطل است مراد ما از این مقوله این نیست که بجای آن قوه اگر چهل یا پنجاه رطل وزن بکار بریم از آن نیز همان نتیجه بظهر خواهد رسید. وزنی را که از آن شدت قوه ظاهر شود و بذریعه آله مشخص میتوان کرد که او را دینمو میتر یعنی مقیاس الحرکه خوانند. اقسام این آله بسیار است ولی سهل ترین همه آنست
مفتاح الظفر
و این آله مرکب از فنر زاویه نمائی است از فولاد - بر انتهای ساق ب قوسی ن از آهن نصب است که از سوراخی بر انتهای ساق آ میگذرد و باین ساق آ نیز قوس م نصب است که به همانهج از ساق ب میگذرد - بر منتهای دیگر قوس م قلابی نصب کرده‌اند و بر منتهای دیگر قوس ن حلقه = و بر قوس ن پیمانه ساخته‌اند که از آن پیمانه اوزان مختلفه تا بحد معینی ظاهر میشود - و طریقه ساختن آن پیمانه حسب مندرجه ذیل است-
این آله را بحلقه بالائی بسقف خانه می‌آویزند و اوزان یک و دو و سه و چهار و غیره رطل را بقلاب زیرین آویزان میکنند - ساق ب که با قوس ن محکم گرده شده است، بجای خود خواهد ماند ولی ساق آ بسبب ثقل اوزان مختلفه که بقلاب قوس م آویخته شده‌اند فرود خواهد آمد این بار را کم کم زیاده میکنند و بر قوس ن خطی نشان میکنند که از ان خط وزن یک و دو و سه و غیره رطل ظاهر میشود - لیکم در این کار احتیاط مزید ضروری است.
شکل (۹)
تا از حد شکست فنر تجاوز کرده نشود،هرگاه بخواهیم این آله را برای پیمودن قوتها استعمال کنیم - یعنی تخمین کنیم مثلا قوهچون قوای را یکبار بذریعه اوزان تخمین و اندازه کردیم پس شدت آنها را بذریعه خطوط نیز ظاهر میتوان کرد که در سمت عملشان ممتداند - بیدن غرض برین خط سمت عمل از نقطه عمل طولی را نشان کنند که تعداد ارطال قوه از آحاد طول ظاهر شود - مثلا در شکل (۷) قوه کشیدن بار پانزده رطل است و خط آ ب را از نقطه آ پانزده آحاد طول گرفته‌ایم - پس کار اسب را در کشیدن این بار بخط آ ل ظاهر نموده‌ایم که هم سمت عمل را مینماید و هم شدت قوه را ظاهر میسازد - (باقیدارو)
(جیالوجی - علم الارض)